Λαμπερές οι μορφές των Αγίων! Ευφρόσυνος και αληθινός ο λόγος τους! Έρχεται ως φως πνευματικό που καταυγάζει τα σκοτάδια στις ψυχές των ανθρώπων! Πυρακτωμένες συλλαβές, σκεύη εκλογής, εμπειρίας και νήψεως που οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ευλαβούνται και προσεγγίζουν με τη μέγιστη τιμή και συγκίνηση. Αναμεταδότες δύναμης και ελπίδας! Είναι αυτό που περιγράφει ο ποιητής Κωστής Παλαμάς: « Στὰ βάθη τῆς ψυχῆς μου, χαρίσματα θεϊκά, Ὁλανοιγμένα νοιώθω δυὸ μάτια μυστικά. Καὶ βλέπω τὰ κρυμμένα, τ' ἀθώρητα θωρῶ, Τὸν ἄνθρωπο, τὴν πλάσι, τ' ἀστέρια, τὸν καιρό.» Πόσο στ’ αλήθεια χαλυβδώνουν το καταπονημένο ηθικό λόγοι μεστοί, καρδιακοί, μορφές φωτοφόρες!
Άγιος, και μάλιστα Άγιος των εσχάτων χρόνων, παρηγοριά στις ταλαιπωρημένες ψυχές, ο Γέροντας Παΐσιος. Ενστάλαξη ηδύτητας στις καρδιές όσων είχαν τη χαρά να τον γνωρίσουν από κοντά. Αλλά και για όλους αυτούς που τον έζησαν μέσα από τη διδασκαλία και τα κείμενά του, το ίδιο ισχύει. Ακόμα και για εκείνους που κάτι έτυχε να ακούσουν για αυτόν, να τον επικαλεστούν στις πιο δύσκολες στιγμές τους, να ζητήσουν τη βοήθειά του, να περιμένουν την ανταπόκριση, το θαύμα… Ήταν η μορφή του Γέροντα, το σταθερό βλέμμα του, η ματιά στον έσω άνθρωπο, το όραμά του για το αύριο και το αιώνιο, το σωτηριώδες μήνυμά του, που συγκλόνιζαν και εξακολουθούν να συγκλονίζουν. Όλα αυτά συνέθεταν πάντα μια αισιόδοξη προοπτική.
Το μέλλον, μέσα από τη δική του ματιά, τη δική του μορφή και βιωτή, δεν μπορεί παρά να είναι αισιόδοξο. Σε όσους την ενστερνίζονται χαρίζει απλόχερα την ελπίδα, τη δροσερή αύρα του καλοκαιριού, σε πείσμα των καιρών και των σχεδίων που εξυφαίνονται απροκάλυπτα εναντίον της Ορθοδοξίας και του Γένους. Ο ίδιος χαρακτηριστικά έλεγε: «Μη στενοχωριέστε, παιδιά μου, ο Θεός αγαπάει πολύ την Ελλάδα… Μετά από την μπόρα την δαιμονική, θα έλθη η λιακάδα η Θεϊκή.»[1] Πρόκειται για τη λυτρωτική δύναμη, του βιωματικού τρόπου ζωής της Ορθοδοξίας, που προσφέρει αδιαλείπτως τη δυνατότητα απεγκλωβισμού από τα όποια αδιέξοδα, πνευματικά, οικονομικά, συναισθηματικά. Αυτός ο συγκεκριμένος τρόπος ζωής, αυτά τα απλά - όμως μεστά περιεχομένου και νοήματος - λόγια του Γέροντα έρχονται ως αντίδοτο στην απελπισία που ωθεί ανθρώπους της εποχής μας σε πράξεις βίας, αναλγησίας, απονενοημένες και απευκταίες. Προϊόντα μιας αποπροσανατολισμένης, χωρίς ιδανικά, κοινωνίας, που λυσαλέα απεκδύεται κάθε αξιακό ένδυμα.
Και όμως υπάρχει λύση! Το βλέπει κανείς αυτό μέσα από τον τρόπο με τον οποίο ο Άγιος Γέροντας Παΐσιος αντιμετώπιζε τα δικά του προβλήματα ζωής. Μέσα από τις δικές του προρρήσεις για το μέλλον, που επιβεβαιώνονται κάθε μία με τη σειρά της με εκπληκτική ακρίβεια! Ας αναλογιστούμε, ωστόσο, τις δικές μας πνευματικές ευθύνες που μας έφεραν ως εδώ. Γιατί ακόμα και αυτές οι προρρήσεις αποτελούν κώδωνα κινδύνου και εν πολλοίς το αποτέλεσμα των δικών μας καθοριστικών άστοχων επιλογών. Αναδεικνύουν την θεϊκή διαπαιδαγώγηση, τον τρόπο με τον οποίο ο Θεός, μόνος δικαιοκρίτης, επιθυμεί διακαώς να βοηθήσει και να ανορθώσει το ανθρώπινο γένος από την πτώση του και την πνευματική μετάλλαξη που έχει υποστεί. Τα λόγια του Γέροντα είναι αληθινό βάλσαμο. Ορθώνουν ανάχωμα ενάντια στις ωδίνες που προκαλεί ο υπέρμετρος ορθολογισμός, το δήθεν και υποκριτικό ενδιαφέρον για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που στόχο έχει όμως την προβολή και επιβολή ξένων προς την Παράδοσή μας προτύπων. Ο λόγος του Γέροντα αντιπαρατίθεται στην ισοπέδωση των αξιών, τον αθεϊσμό της ψευτοδιανόησης, που συστηματικώς αρνείται το μυστήριο του Θεού, ταυτίζοντας το υπέρλογο με το παράλογο. Είναι απέναντι σε ό,τι αρνείται την αληθινή ελευθερία στις επιλογές της ζωής, την ίδια την ουσία του να θέλεις να ονομάζεσαι και να είσαι άνθρωπος, να στρέφεις δηλαδή το βλέμμα προς τα άνω. Αυτή η ματιά στο μέλλον και ο γεμάτος παρρησία λόγος στέκονται ενάντια σε όλες αυτές τις μεθοδεύσεις που αναιρούν την ανθρώπινη ιδιοπροσωπία και θέλουν τον άνθρωπο μάζα, όπως πολύ ορθώς κάποτε εύστοχα προειδοποιούσε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κυρός Χριστόδουλος.
Με όλες τις ανωτέρω μεθοδεύσεις παγκοσμίως, προτάσσεται η αδιαφορία, οι πνευματικές στρεβλώσεις, σαν να μην υπάρχουν συνέπειες στον παρόντα και στον μέλλοντα βίο. Άρα τα πάντα επιτρέπονται… Επιτρέπεται και προβάλλεται το χαμερπές, το ευτελές, το πρόσκαιρο, το μάταιο. Ουσιαστικά πρόκειται για μία μορφή νεοειδωλολατρείας. Προκρίνεται έτσι ο θάνατος σε όλες του τις μορφές αντί της αληθινής ζωής που είναι ο Χριστός. Ευτελίζεται το ιερό, διαβάλλεται το ορθό, περιθωριοποιείται το λογικό.
Αν όλα αυτά συμβαίνουν πραγματικά, πως να μη δικαιώσει κανείς τον Άγιο Παΐσιο που έλεγε ότι η εποχή μας είναι εποχή ομολογίας; Σε μία εποχή πολυπολιτισμική που όμως δεν προάγεται η συνεργασία μεταξύ των εθνών, αλλά επιδιώκεται η ισοπέδωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, πόσους χλευασμούς δεν απαριθμούμε εναντίον της πίστης του Χριστού; Ακόμα και μάρτυρες έχει αναδείξει αυτή η εποχή, όπως για παράδειγμα ο άγιος Ευγένιος Ροντιόνωφ, που μαρτύρησε ανήμερα των γενεθλίων του (23 Μαΐου 1996, στα 29 του χρόνια) στα χέρια φανατικών ισλαμιστών, γιατί αρνήθηκε να αφαιρέσει από πάνω του τον Σταυρό. Η περίπτωσή του είναι συγκλονιστική! Άξια μνήμης, μελέτης και παραδειγματισμού.[2] Δεν είναι όμως η μόνη… Πλήθη μαρτύρων Ορθοδόξων στη Συρία και αλλού. Ομολογητές στον σύγχρονο κόσμο, ακόμα και σε χώρες με υποτιθέμενο ανθρωπισμό,[3] δείχνουν μάλλον το αυτονόητο… Ο καιρός φαίνεται να είναι καιρός δοκιμασίας.
Όμως, «τὶς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα;» έγραφε ο Απόστολος Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή του[4]. Μήπως αυτό δεν ισχύει δύο χιλιάδες χρόνια τώρα; Όσοι προσπάθησαν να ξεριζώσουν την πίστη από τις καρδιές των χριστιανών, τι κατάφεραν τελικά; Να γιγαντώσουν και να πλουτίσουν με αγίους την Εκκλησία! Πλέον, έχει και ιστορικά αποδειχθεί ότι «πύλαι ᾄδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς».[5] Εξάλλου, όπως τόνιζε συνεχώς ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός στα ένθεα και ένθερμα κηρύγματά του: «Ψυχή και Χριστός μας χρειάζονται». Εκπτώσεις στην Ορθοδοξία και στην φιλοπατρία δεν νοούνται. Για τον Γέροντα Παΐσιο μάλιστα η φιλοπατρία ήταν πάντα μία μεγάλη αρετή.
Αυτό που ο σύγχρονος άνθρωπος έχει ανάγκη είναι η επιστροφή στην απλότητα. Απλότητα στη σκέψη και στην ψυχή, στον τρόπο ζωής γενικώς. Ως απόρροια της επικοινωνίας με τον Χριστό και τα μυστήρια της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας προκύπτει το ταπεινό φρόνημα, η ευγένεια ψυχής, το φιλότιμο, όπως συνήθιζε να λέει ο Άγιος Γέροντας. Όχι φυσικά η τυπολατρική προσήλωση σε ηθικιστικούς κανόνες, η φράγκικη ευγένεια, η επίπλαστη, η εντελώς ξένη προς την καθ’ ημάς Ανατολή. Το Ορθόδοξο ήθος, το ήθος των Ρωμηών, έχει άλλες πηγές, καθάριες, πνευματικές, Χριστοφόρες. Είναι χαροπάροχο, και συνοδεύεται από το άνοιγμα της καρδιάς και τη θυσιαστική αγάπη.
Υπό από αυτές τις προϋποθέσεις, μόνο αισιόδοξο δύναται να είναι το μέλλον της Ρωμηοσύνης. Μόνο όταν υπάρξει Χριστοκεντρική και Σταυροαναστάσιμη θεώρηση της ζωής και φυσικά… μετάνοια!
Παρασκευάς Ι. Λαλιώτης
[1] Ζουρνατζόγλου Νικολάου Α., Επισμηναγού Ε.Α. «Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης 1924 – 1994, Μαρτυρίες Προσκυνητών», Β’ τόμος, Εκδόσεις Αγιότοκος Καππαδοκία, Θεσσαλονίκη 2012.
[2] "Μαρτυρικά και Ηρωϊκά νειάτα", σελ.52-54, Ιερά Μονή Παναγίας Βαρνάκοβας, Δωρίδα 2011.
[3] Βλ. σχετική έκθεση του Παρατηρητηρίου για τις διακρίσεις κατά των Χριστιανών στην Ευρώπη στην ακόλουθη ιστοσελίδα: Observatory on Intolerance and Discrimination against Christians in Europe.
[4] Ρωμ. 8,35
[5] Ματθ. 16,18
