Κωνσταντίνος Βαθιώτης
Μας θέλουν έξυπνους πολίτες ή στουρνάρια;
Στο περιοδικό «Συλλογή» του Ιανουαρίου 1968 υπάρχει μια διαφήμιση, η οποία αποδεικνύει ότι οι διαχειριστές του κόσμου τούτου χρησιμοποιούν τσελεμεντέ όχι μόνο στο πεδίο της πολεμικής αντιμετώπισης των κρίσεων, αλλά και σε κάθε τομέα που αφορά ζητήματα επικοινωνιακής πολιτικής, ακριβέστερα: προπαγάνδας (άλλωστε, η διαφήμιση είναι είδος προπαγάνδας!).
Στην σελίδα 131 του εν λόγω περιοδικού εικονίζονται τρία παιδιά να έχουν περικυκλώσει ένα πλυντήριο SIEMENS-Superautomatic. Στην λεζάντα της διαφήμισης φιγουράρει η εξής φράση:
«Η έξυπνη νοικοκυρά χρησιμοποιεί πλυντήριο SIEMENS».
Η ίδια «έξυπνη νοικοκυρά» (σελ. 72) χρησιμοποιεί σκούπα SIEMENS με POLYMATIC γιατί έχει:
«τον ισχυρότερο κινητήρα, την μεγαλύτερη απορροφητική δύναμη, το πλατύ ρύγχος POLYMATIC διπλής χρήσεως. Είναι αθόρυβη, παρκετάρει, χτυπά τα χαλιά, ξεσκονίζει κουρτίνες, ταπετσαρίες, βιβλιοθήκες, σώματα καλοριφέρ, τα πάντα· σκούπα Siemens, μια συσκευή γενικής καθαριότητας».
Τελικά, πόσο «έξυπνο» είναι ένα σύστημα, το οποίο ανακυκλώνει από το 1968 τις ίδιες λέξεις και φράσεις, για να ωθεί κατ’ εξακολούθησιν τους πολίτες να καταναλώνουν τα προϊόντα του, μετατρέποντάς τους σε «εξαρτημένους χρήστες»;
Το ερώτημα, φυσικά, υπονοεί μια απάντηση με αποφατικό περιεχόμενο: Ένα τέτοιο σύστημα δεν είναι έξυπνο αλλά ξεκάθαρα ηλίθιο. Απλώς μοιάζει έξυπνο, διότι στηρίζεται στην ραθυμία των πολιτών: Αν αυτοί αμφισβητούσαν έστω στοιχειωδώς τον τρόπο δράσης των συστημικών σκωλήκων, τότε θα ανακάλυπταν γρήγορα πόσο λίγη ευστροφία διαθέτουν.
Σήμερα, μάλιστα, εκτός από «έξυπνα κινητά», φθάσαμε στο σημείο να βλέπουμε να διαφημίζονται τα «έξυπνα δάση» και οι «έξυπνες πόλεις».
Σε ό,τι αφορά το «έξυπνο δάσος», που υποτίθεται ότι στοχεύει στον έγκαιρο εντοπισμό τυχόν πυρκαϊάς μέσω αισθητήρων και καμερών επιτήρησης1, είναι απολύτως δικαιολογημένη η ανησυχία κάποιων αναλυτών, όπως της Σωτηρίας Ορφανίδου, η οποία στο άρθρο της με τίτλο «“Έξυπνο” δάσος της Πάρνηθας – Η τεχνοεπιτήρηση στην υπηρεσία της (πυρ)ασφάλειας»2 επισημαίνει ότι:
«η ιδιότητα του έξυπνου αποδίδεται για πρώτη φορά σε ένα ολόκληρο βιολογικό σύστημα, δηλαδή σε μια οντότητα του φυσικού και όχι του τεχνητού κόσμου, αντίθετα με όσα είχαμε συνηθίσει ώς τώρα», εφιστώντας μας την προσοχή στο γεγονός ότι «για το καλό του δάσους απαιτείται μια πρωτοφανής τεχνολογική εισβολή, στα πρότυπα μιας πανοπτικής παρακολούθησης με οργουελιανό άρωμα».
Η αρθρογράφος ευλόγως διερωτάται γιατί «η διασπορά καμερών και αισθητήρων μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών σε σύγκριση με μια επένδυση σε έμψυχο δυναμικό και υλικές υποδομές των πυροσβεστικών δυνάμεων, περισσότερο στοχευμένες στην κατάσβεση» και, παράλληλα, διατυπώνει μια σειρά από καίρια ερωτήματα:
«Αυτό που δεν γνωρίζουν, ωστόσο, οι πολίτες είναι ποιοι κανόνες διέπουν τη χρήση αυτού του “ψηφιακού όπλου” και κυρίως των “σφαιρών” του, δηλαδή των συλλεγόμενων δεδομένων του. Για παράδειγμα, πού θα αποστέλλονται, πού θα αποθηκεύονται, για πόσο καιρό, σε ποια μορφή, ποιοι θα έχουν πρόσβαση σε αυτά, τι θα ισχύσει με τα προσωπικά δεδομένα σε περίπτωση επισκεπτών, εκδρομέων κ.λπ. Θα υπάρχει η σχετική ενημέρωση-σήμανση ότι το δάσος έχει μετατραπεί σε επιτηρούμενη ζώνη;».
Όποιος τώρα αναρωτιέται πώς ορίζεται η «έξυπνη πόλη», ας διαβάσει τις «σοφίες» που είναι γραμμένες στην ιστοσελίδα https://www.nubigroup.gr/smart-cities-challenge-for-local-governments/
Εκεί θα συναντήσει τις δύο λέξεις φετίχ της Νέας Τάξης Πραγμάτων, οι οποίες πρωτοστατούν στην καθημερινή πλύση εγκεφάλου των πολιτών: την βιωσιμότητα (sustainability) και την ανθεκτικότητα (resilience)
«Η ιδέα της «Έξυπνης Πόλης» δεν είναι στατική… και δεν έχει έναν ορισμό! Είναι μια διαδικασία ή καλύτερα μία σειρά διαδικασιών με τις οποίες οι πόλεις γίνονται πιο “βιώσιμες” και “ανθεκτικές” και με αυτόν τον τρόπο ικανές να ανταποκριθούν πιο γρήγορα στις νέες “προκλήσεις”. Στις Έξυπνες Πόλεις, οι ψηφιακές τεχνολογίες αξιοποιούνται και μεταφράζονται σε καλύτερες υπηρεσίες προς τους πολίτες, την καλύτερη χρήση των πόρων και λιγότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Περιλαμβάνει μία πιο διαδραστική – και με μεγαλύτερη απόκριση διοίκηση της πόλης. Απώτερος σκοπός μιας “Έξυπνης Πόλης” είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών στα πλαίσια της βιώσιμης ανάπτυξης».
Η ιδιότητα του «έξυπνου» έχει γίνει τόσο πολύ της μόδας, που «έξυπνη» χαρακτηρίζεται ακόμη και μια παλέτα με μολύβια ζωγραφικής!
H ιδιότητα του «έξυπνου» μπορεί να αφορά ακόμη:
- την σάρωση του υπολογιστή για ιούς
- το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, που, εκτός από έξυπνο, είναι ασφαλές και εύχρηστο
- τα κρεβάτια, που πωλούνται… σχεδόν δωρεάν
- αλλά ακόμη και την ασφάλιση
Ως «έξυπνο» διαφημίζεται και ένα σύστημα υγείας (smart healthcare system) που, όπως και μια έξυπνη πόλη, αξιοποιεί το Ίντερνετ των Πραγμάτων (Internet of Things) και, εν γένει, την εξελιγμένη τεχνολογία.
Προσοχή: Για «έξυπνες κάρτες» γινόταν λόγος ήδη από το 1997. Σε δημοσίευμα της εφημερίδας «Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» με τίτλο «Το σώμα, δίοδος έξυπνων καρτών» και υπότιτλο «Σύνδεση με… ηλεκτρονικά μηχανήματα» (28.2.1997), διαβάζουμε τα ακόλουθα:
«Ο κωδικός της τραπεζικής κάρτας, τα επισκεπτήρια αλλά και τα κλειδιά πνέουν τα λοίσθια χάρις σε μια τυχαία ανακάλυψη αμερικανών επιστημόνων. Όπως αποκαλύπτει στο χθεσινό της φύλλο η βρετανική εφημερίδα “Γκάρντιαν”, ερευνητική ομάδα της IBM μελετούσε το ηλεκτρικό φορτίο του ανθρωπίνου σώματος αναζητώντας τρόπο αποτροπής της αλληλεπίδρασης των φορτίων με ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές, όπως τα κινητά τηλέφωνα και οι προσωπικοί υπολογιστές. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο αρχικός τους στόχος ήταν ανέφικτος αλλά ταυτόχρονα συνειδητοποίησαν ότι τα φορτία αυτά μπορούν κάλλιστα να αξιοποιηθούν, με τη μετατροπή του σώματος σε δίοδο, της οποία θα διέρχονται πληροφορίες αποθηκευμένες σε “έξυπνες κάρτες”.
Κατά την ΙΒΜ, πρόκειται για πραγματική επανάσταση σε τομείς όπως η ασφάλεια τραπεζικών συναλλαγών, αυτοκινήτων και κτιρίων, καθώς η λαθροπροσωπεία καθίσταται ουσιαστικά αδύνατη! Για παράδειγμα, οι χρήστες θα αποκτούν πρόσβαση στους λογαριασμούς τους ή τα αυτοκίνητά τους ακουμπώντας απλώς σε ειδική επιφάνεια διά της οποίας τα στοιχεία θα διοχετεύονται στον ηλεκτρονικό εγκέφαλο του μηχανήματος.
Ακόμα εντυπωσιακότερη είναι η προοπτική που ανοίγεται στις προσωπικές επαφές. Διά της απλής χειραψίας, στοιχεία όπως το όνομα ή το επάγγελμα θα περνούν, μέσω του σώματος στον συνομιλητή!».
Μετά από όλα αυτά, γεννάται η εξής απορία:
Οι υπεύθυνοι των φαρμακευτικών εταιρειών και οι κυβερνητικοί διακινητές των προϊόντων τους γιατί δεν σκέφτηκαν να δημιουργήσουν μια αντίστοιχη διαφημιστική ατάκα αξιοποιώντας τον μαγικό όρο-πασπαρτού «έξυπνος», ώστε να προσηλυτίσουν τους πολίτες-οπλίτες στο στρατόπεδο του αδιάλειπτου εμβολιασμού, αλλά προτίμησαν να του καλλιεργήσουν το αίσθημα αλληλεγγύης, πιπιλώντας το σύνθημα «συνεπής/υπεύθυνος πολίτης είναι ο εμβολιασμένος πολίτης»;3
Ένα προσαρμοσμένο σύνθημα στην λογική της διαφήμισης του πλυντηρίου της SIEMENS θα μπορούσε να είναι το ακόλουθο:
«Ο έξυπνος πολίτης εμβολιάζεται όποτε κριθεί αναγκαίο από τους ειδικούς» (τις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70 οι κατασκευαστές πλυντηρίων συνιστούσαν SKIP, εν έτει 2022, όμως, οι κατασκευαστές πλυντηρίων εγκεφάλων και συνειδήσεων συνιστούν PFIZER, ASTRA ZENECA, MODERNA και πάει κ-λέγοντας).
Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι κάτω από το κεντρικό σύνθημα της διαφήμισης του πλυντηρίου Siemens του 1968 υπήρχαν δύο ακόμη προτάσεις:
«Το υπεραυτόματο πλυντήριο WA 3 SIEMENS, ένα μοναδικό τεχνικό επίτευγμα. Πλένει τέλεια, ξεπλένει και στίβει 5 κιλά ρούχα.
Η ΤΕΧΝΙΚΗ SIEMENS ΕΓΓΥΑΤΑΙ».
Οι επίδοξοι διαφημιστές του εμβολιασμού θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν αυτές τις συνθηματικές φράσεις, παραλλάσσοντάς τες ως εξής:
«Το υπερμοντέρνο εμβόλιο mRNA, ένα μοναδικό τεχνικό επίτευγμα. Τρυπιέσαι και ξανατρυπιέσαι κάθε τρεις και λίγο – και δεν παθαίνεις τίποτε, ούτε από τον κορωνοϊό ούτε από το εμβόλιο.
Η ΤΕΧΝΙΚΗ PFIZER ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΓΓΥΑΤΑΙ».
Φυσικά, τέτοια συνθήματα, αν ερμηνευθούν με την βοήθεια της θεωρίας του Θαυμαστού Ανάποδου Κόσμου, δεν βοηθούν καθόλου τους κατασκευαστές εμβολίων, αφού η διαφήμιση αναποδογυρίζει σε δυσφήμηση! Και εν τέλει το μόνο που μπορούν να εγγυηθούν οι φαρμακευτικές εταιρίες είναι την μετατροπή των πολιτών σε υγειονομικά πρεζόνια.
Πάντως, ένας προσεκτικός αναλυτής της «εξυπνάδας» των Νεοταξιτών και της γλώσσας που επιχειρούν να διδάξουν στους βρεφοποιημένους πολίτες θα παρατηρούσε επιπλέον ότι το 1968 οι διαφημίσεις καταλόγιζαν την εξυπνάδα στους υποψήφιους καταναλωτές και όχι στα προωθούμενα προϊόντα.
Σήμερα, ισχύει το ανάποδο: Η «εξυπνάδα» δεν καταλογίζεται στους ανθρώπους αλλά στα πράγματα ή τα συστήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η διαφήμιση της SAMSUNG για το νέο έξυπνο ψυγείο της που δέχεται φωνητικές εντολές4.
Έτσι, δεν αποκλείεται κάποια στιγμή να παγιωθεί και ως προς τους ανθρώπους η ορολογία περί «έξυπνου εμβολίου», όπως συμβαίνει ήδη για τα ζώα. Στην ιστοσελίδα της HIPRA5, όπου διαφημίζεται η δημιουργία ενός ανοσολογικά πιο ανθεκτικού κόσμου (immunologically more resilient world), διαβάζουμε τα εξής:
«Ο Έξυπνος Εμβολιασμός της HIPRA είναι μια επαναστατική ιδέα που συνδυάζει ένα έξυπνο εμβόλιο με τεχνολογία RFID στην ετικέτα, μία ιατρική συσκευή που διασφαλίζει την ακρίβεια και αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού και τον νέο κόσμο ψηφιακών λύσεων του HIPRAlink. Όλα αυτά τα στοιχεία αναπτύσσονται από τη HIPRA εντός της εταιρείας».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ενίοτε επιλέγεται ο όρος «ευφυή συστήματα», όπως στην πρόσφατη νεοταξίτικη διαφήμιση της Mercedes για το καινούργιο μοντέλο ηλεκτροκίνητου αυτοκινήτου:
.webp)
